នៅយប់ថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ពិសេសមួយ ពាក់ព័ន្ធស្ថានភាពជាមួយប្រទេសថៃ។ តាមរយៈការបកប្រែ និង ប្រែសម្រួលជាភាសាជាតិ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះ មានខ្លឹមសារដូចខាងក្រោម៖
«ចាប់តាំងពីបានទទួលឯករាជ្យ លើកលែងតែសម័យខ្មែរក្រហមចេញ កម្ពុជាបានព្យាយាមប្តេជ្ញាបង្កើតព្រំដែនទៅជាតំបន់សន្តិភាព មិត្តភាព សហប្រតិបត្តិការ និង អភិវឌ្ឍន៍។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (រ.ជ.ក.) បានប្តេជ្ញាចិត្តដោយឥតងាករេក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ដោយរួមបញ្ចូលជម្លោះទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) កាលពីឆ្នាំ ១៩៦២ និង ម្តងទៀតកាលពីឆ្នាំ ២០១៣ ក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។ ទាំងអស់នេះជាសកម្មភាពប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងខ្លាំងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និង ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
គួរឱ្យសោកស្តាយ នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ វេលាម៉ោង ៥ និង ៣០ នាទីព្រឹក ការផ្ទុះអាវុធបានកើតឡើងខណៈពេលដែលកងទាហ៊ានថៃបានបាញ់ប្រហារមកកាន់ទីតាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា ស្ថិតក្នុងភូមិតេជោមរកត ឃុំមរកត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ដែលជាមូលដ្ឋានទីតាំងកងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជាឈរជើងយូរមកហើយ។ ការបាញ់ប្រហារនេះបានបណ្តាលឱ្យស្លាប់ទាហ៊ានកម្ពុជាម្នាក់។
រ.ជ.ក. សូមថ្កោលទោសជាផ្លូវការប្រឆាំងនឹងការប្រើប្រាស់កម្លាំងដែលបំពានទៅអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពដែនដី និង គោលការណ៍រួមនៃអនុស្សារណៈយោគយល់ (MOU) រវាងប្រទេសទាំង ២ ដែលចាប់ផ្តើមឡើងកាលពីឆ្នាំ ២០០០។
ព្រឹត្តិការណ៍នៃការប៉ះទង្គិចនេះ ជាការបង្ខាំងយន្តការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរួម។ ដូចដែលបានជម្រាបខាងលើ និង ដើម្បីយុត្តិធម៌ មិនលំអៀង និង ដំណោះស្រាយនិរន្តរភាព នៅថ្ងៃទី ២ ខែមិថុនា រ.ជ.ក. បានសម្រេចចាត់ទុកតំបន់ទាំង ៤ រួមមាន តំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី ជាតំបន់រសើបខ្លាំង (sensitive areas)។ តំបន់ទាំង ៤ នេះ រ.ជ.ក. នឹងធ្វើបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ (International Court of Justice in The Hague)។ ការធ្វើបែបនេះដោយសារតែតំបន់ទាំង ៤ ស្ថិតនៅក្នុងភាពប្រទាញប្រទង់ រសើបជាមួយភាពងាយកើនឡើងជម្លោះដែលមិនត្រូវបានដោះស្រាយ។ សេចក្តីសម្រេចធ្វើបណ្តឹងនេះត្រូវបានគាំទ្រសភាជាតិនិងព្រឹទ្ធសភានៅថ្ងៃតែមួយ។
ទោះជាយើងធ្វើបណ្តឹងទៅ ICJ ក៏ រ.ជ.ក. នៅប្តេជ្ញាចិត្តបន្តសន្ទនា និង ការទូតជាមួយភាគីថៃ។ កម្ពុជានឹងបន្តការងារទ្វេភាគីជាមួយភាគីថៃ ហើយនឹងរៀបចំធ្វើកិច្ចប្រជុំរវាងគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែន (JBC) នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី កិច្ចប្រជុំថ្ងៃទី ១៤ នេះ នឹងគ្មានរបៀបវារៈនិយាយពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់រសើបទាំង ៤ ដែល រ.ជ.ក. នឹងធ្វើបណ្តឹងទៅក្រុងឡាអេនោះទេ។
កម្ពុជាសង្ឃឹមថាប្រទេសថៃ នឹងចូលរួមសហការលើករណីបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការ ICJ ក្នុងស្មារតីយុត្តិធម៌ស្មើភាព សាងទំនុកចិត្ត មិត្តភាពយូរអង្វែង និង អ្នកជិតខាងដ៏ល្អ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយប្រសិនមិនទទួលបានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទេ កម្ពុជានៅតែបន្តការដាក់បណ្តឹងដដែល។
រ.ជ.ក. សំណូមពរប្រជាជនកម្ពុជាចូលរួមរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និង បញ្ឈប់រាល់ទង្វើដែលនាំឱ្យមានការប្រកាន់ជាតិសាសន៍។ កម្ពុជានៅតែបន្តរក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងសំខាន់ជាមួយប្រទេសថៃជាពិសេសផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និង វិស័យចម្បងនានាក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទៅវិញទៅមកដើម្បីជាផលប្រយោជន៍ប្រជាជនយើងទាំង ២ ប្រទេស»៕
ប្រែសម្រួលពី ៖ ហរិកម្ពុជេន្ទ្រ Kambuja History & Culture to the World
